Mededogen

Als mensen oordelen over situaties of over mensen, trek ik vaak mijn wenkbrauwen op. Maak je geen zorgen, dat doe ik ook, tenminste, ik weet dat ik het doe. Het is heel gemakkelijk om een oordeel te hebben over iets of iemand, en voor de ene of de andere kant te spreken. Het is een heel natuurlijk iets om te doen in een wereld van dualisme. Onze ego's proberen onszelf te vergelijken met anderen. Mensen vinden zichzelf graag beter dan anderen en dus anders. Oordelen is dus een manier om je zelfbeeld te verbeteren en daardoor je ego te zegenen.

Wanneer men gaat mediteren of daarvoor cursussen gaat volgen, horen ze vaak over mededogen. Hoe gaat het ego om met mededogen? Mensen die spiritueel bezig zijn in hun zoektocht naar hogere doelen of voor zichzelf, willen hun mededogen voor de andere mensen vergroten. Waarom?

Historisch gezien, als het gaat om zelfontwikkeling, is een van de belangrijkste thema's altijd een cheerleader-achtige mentaliteit geweest van het opkrikken van het eigen zelfbeeld. Wanneer het leven moeilijk wordt of we voor een uitdaging staan, wordt ons verteld dat we onszelf moeten oppeppen. "Ik ben goed genoeg, ik ben slim genoeg, en verdorie, mensen vinden me leuk."

Ja, er is een functie voor eigenwaarde, en het is een noodzakelijk aspect van de menselijke psyche. Het probleem dat veel deskundigen zich realiseren over de nadruk op eigenwaarde is tweeledig:

1. Eigenwaarde is gebaseerd op een oordeel, namelijk het oordeel over de eigen waarde.

2. Eigenwaarde is meestal gebaseerd op de mening van anderen over jou.

Eigenwaarde is sterk gebaseerd op validatie. Vanwege deze fundamentele gebreken aan het begrip eigenwaarde, vindt er een verschuiving plaats in de moderne persoonlijke ontwikkeling. Deze verschuiving houdt in dat men afstapt van eigenwaarde en ego, en zich richt op zelfcompassie. Het huidige paradigma suggereert dat zelfliefde of zelfcompassie synoniem is met narcisme en egoïsme. Maar wat wetenschappers ontdekken is dat zelfcompassie eigenlijk beter is voor mensen als het collectief zou gebeuren. Als mensen het vermogen tot zelfcompassie hebben, zijn ze niet alleen beter toegerust om de uitdagingen van het leven aan te kunnen, ze worden van nature ook empathischer.

Deze manier van leven of inzichten hebben ze niet meegekregen van hun ouders of van hun schoolopleiding. Alles draait om prestaties en waarom, in godsnaam, niet beter zijn dan de anderen. Uitblinken in alles, zoals in school, banen, verdiensten, huizen, auto's en andere materiële zaken. Dat is waar de ouders in hun leven voor moesten vechten. Natuurlijk willen ze dat hun kinderen een beter leven hebben, maar is dat het echte doel van het leven? De materiële wereld? Ik ben het ermee eens dat we stand moeten houden in deze materiële wereld, maar wat is de betekenis van dit alles als de spirituele betekenissen verloren gaan.

Zelfcompassie gaat niet over het opbouwen van jezelf en het overwinnen van je mislukkingen, het gaat over het accepteren van jezelf zoals je bent. Het gaat erom je fouten te accepteren en ze te begrijpen. Voor sommige mensen klinkt dit als excuses maken voor mislukkingen. Dat is het niet. Zelfzorg gaat over acceptatie, niet over afleiding. In plaats van tegen jezelf te zeggen: "Ik ben sterk, ik kan alles, ik ben kogelvrij," wees in plaats daarvan realistisch: "Ik heb sterke en zwakke punten. Mijn zwakke punten zijn... Mijn sterke punten zijn..."

Kristin Neff, van de Universiteit van Texas, schrijft in haar artikel Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a Healthy Attitude Toward Oneself:

"Zelfcompassie houdt dus in dat je geraakt wordt door en openstaat voor je eigen lijden, dat je het niet vermijdt of je ervan losmaakt, dat je het verlangen opwekt om je lijden te verlichten en jezelf met vriendelijkheid te genezen. Zelfcompassie houdt ook in dat je zonder oordeel begrip toont voor je pijn, tekortkomingen en mislukkingen, zodat je ervaring wordt gezien als onderdeel van de grotere menselijke ervaring."

Zelfcompassie is een mindset. Er is niet één specifiek ding dat je kunt doen, maar eerst en vooral: wees eerlijk tegen jezelf.

We hebben allemaal die vriend die ons precies vertelt hoe het zit, ondanks de impact die dat kan hebben op ons kwetsbare ego. In feite is dit vaak iets wat we zoeken in een vriend. Dit is geen proces van zelfontwaarding, maar van zelfevaluatie. Je moet eerlijk zijn tegenover jezelf en hoe je je voelt, lang voordat je ooit kunt vaststellen waar die zwakke punten die we allemaal hebben, werkelijk zitten. Dat is belangrijk, want zolang je niet weet wat die zwakke punten zijn, kun je ze nooit aanpakken. Naarmate je je meer bewust wordt van jezelf, je gevoelens, je strijd en je sterke punten - gebeurt er iets verbazingwekkends: je wordt je meer bewust van diezelfde sterke punten, zwakke punten en strijd bij anderen.

Als je door de wereld huppelt en denkt dat je kogelvrij bent, krijg je de mentaliteit dat andere mensen zwakker zijn omdat ze niet zijn zoals jij. Er is niet zoiets als kogelvrij in het leven. Door dat te beseffen relativeer je het speelveld hoe je de mensen om je heen ziet. Het wordt dan een kwestie van perceptie. Onthoud uiteindelijk: er is kracht, zelfs in je zwakte.

Het belangrijkste is dat je, door je gevoelens aan te spreken in plaats van je ervan los te maken, leert waar je in elke situatie het beste past. Dit is een combinatie van de twee bovengenoemde punten. Voorbeeld: in een zakelijke omgeving, als je weet dat gezaghebbend zijn je ongemakkelijk maakt, zul je een betere teamleider zijn dan manager. Dit noem ik de "good cop, bad cop" benadering. Ik ben de wortel, hij is de stok. Ik maak me niet wijs dat ik "te aardig" ben, ik breng mezelf in een situatie waarin die vermeende zwakte mijn kracht wordt.

Mededogen is niet iets dat je bepaald bij onze opvoeding meekrijgt. We hebben het allemaal, maar door conditionering van vele parameters als ouders, school, vrienden, werk en andere sociale zaken, zijn we het ergens kwijtgeraakt en zijn we ervan losgekoppeld. En soms is het heel gemakkelijk terug te vinden. Hoe kunnen we het voelen? Waar zit het in ons lichaam? Zit het in onze geest? Het zit zeker niet in je hoofd, dat is de afdeling van je ego. Dus blijf daar weg als je je mededogen voor anderen wilt ontdekken. Natuurlijk, het komt uit het hart. Maar hoe voelt het? Kunnen we het vinden? Natuurlijk kunnen we dat.

Een verhaaltje:

Er was eens een man in een klein dorpje achter een berg. Hij verloor zijn vrouw vroeg in zijn leven en alles wat hij nog had was zijn enige zoon. De jongen groeide op en trouwde met een vrouw waar hij van hield. Na het huwelijk ging het jonge gezin samen met de vader in het familiehuis wonen. Al snel kregen ze zelf een zoon en kort daarna nog een. Ze leefden gelukkig en in vrede, maar het huis begon te klein te worden voor het gezin. De oude man werd ziek. Hij kon geen hout meer brengen voor het vuur of de vruchten van het boerenland verkopen op de markten. Het echtpaar had veel kosten om hem te onderhouden. Hij was altijd in de buurt, deed niets, en de jonge vrouw begon hem langzaam te haten. Na een paar maanden kon de jonge vrouw het niet meer verdragen om bij de oude man te wonen, voor hem schoon te maken en hem te voeden. Ze zei tegen haar man: "Of hij gaat, of ik ga en neem mijn jongens mee!"

Het hart van de zoon werd zwaar door de last van de keuze. Hij lag onrustig in bed, lang nadat zijn vrouw rustig en diep had geslapen. Dagen gingen voorbij en hij kon noch zijn vader, noch zijn vrouw in de ogen kijken.

Op een ochtend zei hij tegen zijn oudere zoon en vader: "Laten we samen wat hout gaan verzamelen aan de andere kant van het bos. Ik kan niet alleen gaan. Het hout aan deze kant is nat en brandt niet. Neem je wandelstok mee, vader, anders kom je niet zo ver." De oude man en de jongen bereidden zich voor en gedrieën vertrokken ze over het pad naar het bos. Bij de deur kuste de man zijn vrouw en beloofde dat zijn vader niet met hen terug zou komen. Ze bereikten het einde van het bos en gingen op een rustige plek zitten om wat te eten. De oude vader was zo uitgeput dat hij binnen enkele seconden in slaap viel.

"Sta op, mijn zoon, we gaan nu terug."

"Ja, vader, ik zal grootvader wakker maken."

"Maak hem niet wakker, laat hem slapen. We kunnen dichter bij huis hout halen, we hoeven het niet van hieruit te dragen."

"Maar zal hij de weg naar huis vinden? Hij zal zich afvragen waar we heen zijn gegaan..."

"Je grootvader is nu een oude man, hij hoeft niet met ons mee terug te gaan. We kunnen hem hier laten, hij is niet meer nodig," antwoordde de jongeman met een zwaar hart en het beeld van zijn mooie vrouw in zijn gedachten. Vader en zoon waren de oude man nog niet eens uit het oog verloren toen de jongen plotseling terugliep. Voordat de vader iets kon zeggen, kwam de jongen terug met de wandelstok van zijn grootvader.

"Die hebben we niet meer nodig, zoon. Laat het bij de oude man."

"Nee, nu hebben we hem niet nodig, vader, maar als je oud wordt en we je niet meer nodig hebben, wil ik je niet helemaal hierheen hoeven dragen. Ik zal je deze wandelstok geven, zodat je zelf tot aan deze kant van het bos kunt lopen."

Een traan viel uit het oog van de man. Toen nog een. Hij nam de wandelstok uit de handen van zijn zoon en liep terug naar zijn vader om hem wakker te maken. Ze liepen langzaam terug naar huis en toen de man aan zijn vrouw vertelde wat er gebeurd was, waren ze het er allebei over eens dat de oude man bij hen moest blijven. Vanaf deze dag werd de oude man geëerd, bemind en gekoesterd totdat zijn tijd kwam om deze wereld te verlaten.

Mededogen is niet alleen iemand zien lijden en hem helpen of medelijden met hem hebben. Het gaat erom dat je weet dat elk schepsel, elke persoon, alles van jou is. In feite, als je mededogen hebt, kun je gemakkelijk zien dat het al met jou gebeurt. Er is niets dat niet jij is. Ieder mens is jou. Misschien niet nu, maar in een andere tijd, op een andere plaats. Dat ben jij weer. Compassie betekent leren van jezelf te houden, wat er ook gebeurt. En we leren het beste door te doen, nietwaar? Als we regelmatig mededogen tonen aan anderen, leren we een beetje meer van onszelf en de wereld te houden. Ik kan me geen betere manier voorstellen om de wereld te veranderen dan door mededogen te tonen aan jezelf in elke vorm waarin je in de wereld bent. De verdrietige jij, de egoïstische jij, de arme jij, de boze jij, de gelukkige jij, de mooie jij, de trotse jij, de luie jij, de goede en de slechte, de gevende, liefhebbende en aandacht vragende jij. Zoals de vader voor altijd veranderde hoe zijn zoon tegen ouderen en bejaarden aankijkt, zo veranderen jij en ik de wereld een beetje elke keer dat we beslissen hoe we ons gedragen.

Is mededogen iets wat je anderen wilt leren? Zeker doen…

Elke keer dat je besluit om medelevend te zijn, verander je de wereld een beetje. En je verandert jezelf in een beter mens, dus ook de wereld.

"Kleine druppels water maken de machtige oceaan."