Hoe kom je eraan en hoe kom je ervan af? Een burn out…

Wat is een burn out? Het woord zegt het zelf: opgebrand. Als je een burn out hebt, dan geeft je lichaam je een signaal: stop, wacht eens even, ik kan je niet meer volgen. Als het je niet meer lukt je dagelijkse bezigheden te doen, je bent altijd moe, en dat duurt al meer dan een half jaar, dan heb je een burn out.

Wat zijn dan de symptomen? Je zal ongetwijfeld de gespannen spieren herkennen. Hormonen zoals cortisol en adrenaline blijven constant actief in je lichaam en dat kost veel energie. Je zit onbewust in een vlucht of vecht-modus.

Wat zijn de oorzaken van een burn out?

Je kan het niet vergelijken met een depressie. Een burn out krijg je in het algemeen door lange overbelasting, waar dat met een depressie niet van toepassing is. Bij depressie speelt de aanleg een grotere rol dan bij een burn out. Je mentaal lijden kan lang aanhouden, je bent somber en het gaat niet vanzelf over. Negativiteit tov van de buitenwereld en jezelf spelen hier een grote rol.

De oorzaken van een opgebrand gevoel zijn onder andere je werkstress, je perfectionisme of eventueel ouderschap. Er zijn ook andere bronnen: persoonlijke eigenschappen, leefomstandigheden of je omgeving zijn ook directe oorzaken. Ik kijk ook naar fysieke inspanningen, sociale problemen, chronische ziekten, onzekerheden in het leven en vooral, een negatief zelfbeeld. Dat is al heel wat.

Wat me steeds opvalt is dat karaktereigenschappen zoals perfectionisme, plichtgetrouwheid, geen 'nee' kunnen zeggen of idealisme hier een rol spelen. Het is de perceptie van hoe we tegen de opdrachten aankijken, bijvoorbeeld in de werksfeer. Je kan het zelf moeilijk aanvoelen wanneer een burn out zich aandient. Je staat niet s`morgens op en je hebt een burn out, zo werkt dat niet. Het gekke is dat kort nadat werknemers in burn-out raken, noemen zij dit ‘plotseling’ waarnemen. Niets is minder waar. Burn-out bouwt zich maanden- en soms jarenlang op. Eerst voelt men zich af en toe moe en denkt men ‘gewoon wat vaker op tijd naar bed’. De werknemer werkt af en toe over om iets af te krijgen of denkt ’s avonds nog even over wat er allemaal op het werk moet gebeuren.

Onopgemerkt komt er elke dag, elke week, elke maand een schepje bovenop. De werknemer voelt zich vaker en in toenemende mate moe, hij piekert steeds vaker, heeft vaker last van zijn nek- en schouderspieren, hij krijgt vaker zijn werk niet af, maakt steeds meer fouten en wordt steeds meer prikkelbaar. Totdat zijn lichaam een duidelijk, niet meer te negeren signaal geeft dat de batterij leeg is. Hij kan tegen die tijd (soms letterlijk) geen stap meer verzetten.

Hoe lang duurt dan een burn out? Ik hoor wel eens mensen zeggen: ojee, ik heb een burn out. Ik ga even een paar weken stilletjes aan doen. Fout! Een burn out kan van 3 maanden tot zelfs een jaar duren. Je moet niet vergeten dat je lichaam niet een inspanning heeft gedaan, maar een ``overspanning``. En dat is van persoon tot persoon anders. Je moet eerlijk met jezelf zijn. Wanneer denk je dat je de weg naar beneden aan het lopen bent, dat is stap 1 om te achterhalen hoelang een burn out, of jouw burn out kan duren. Wanneer was je de laatste keer relaxt zonder je schuldig te voelen? Vanaf wanneer ging het allemaal te snel voor je? Wanneer kon je nog eens genieten van niets te doen zonder in gedachten met je werk bezig te zijn?

Was dat een half jaar, een jaar, drie jaar of langer? Dat moet je je eerst afvragen. De tijd die je nodig hebt om te herstellen is meestal 1/3 vanaf het punt dat je denkt neerwaarts te zijn gegaan. Let op, dit is een grove berekening, die we uit ervaring weten. Als je bijvoorbeeld al 3 jaar bezig bent met jezelf uit te putten, kan het goed zijn dat je een jaar nodig hebt om er boven op te komen. Ben je er al een jaar ermee bezig, dan heb je ongeveer 4 maanden nodig, een halfjaar, dan heb je 2 maanden nodig.

Vergelijk het met een griep: heb je een lichte griep, dan kan je er vlug vanaf zijn. Een burn out is een heel zware griep, dus je zal veel meer tijd nodig hebben om te recuperen.

Hoe geraak je hierdoor? Wat kan je doen?

Een gebroken arm kan jezelf niet genezen. Je gaat naar de kliniek en je laat je helpen door een dokter, professionals om het helingsproces in te zetten. Bij een burn out is het net hetzelfde. Gewoon een jaartje vakantie nemen en rusten is niet de oplossing, en werkt niet. Je hebt een plan nodig.

Ten eerste ga je moeten accepteren dat je een burn out hebt, en dat je je bewust wordt dat je over je grenzen bent gegaan. Wat ook zeer belangrijk is: accepteer dat je RUST nodig hebt. In de tweede fase gaan we op zoek naar wat je stresst, wat zijn de oorzaken van je burn out. Hoe kan je omgaan met de levensstijl die je nu hebt, of wat kan je veranderen of vermijden.

In de derde fase gaan we doordachte oplossingen implementeren in je leven die we gaan opvolgen en bijsturen door gesprekken te voeren en actie te ondernemen. Het is voor jou een goed idee een dagboek of journaal bij te houden, wat je doet, hoe je de dingen doet, en wat je erbij voelt.

5 goed tips om te herstellen van een burn out zijn:

· Bewegen: het activeert het parasympaticus zenuwstelsel waardoor geluksstofjes vrijkomen in je brein. Wandelen in de natuur is de beste optie.

· Slaap: het beste dat een mens kan doen. Horizontaal niets doen. Ga op een vast uur slapen en kijk een uur voor het slapen gaan geen TV meer.

· Mediteer: je kan altijd begeleide meditaties vinden op internet als je het moeilijk hebt om op je eentje hier aan te beginnen. Het brengt het brein tot rust, ook al komen er af en toe gedachten door je hoofd.

· Verveel je: het gewone bewust niets doen is moeilijker dan je denkt. Na een tijdje ga je dit zelfs leuk vinden. Je moet niet altijd iets doen.

· Brain-food: je brein bestaat uit water en vetten. Zorg dat je veel water drinkt, en gezonde voeding tot je neemt. Geen of minder alcohol bijvoorbeeld is een goed begin. Ook Omega 3, antioxidanten, voedingsvezels, choline en vitaminen zijn aanraders. Het brein gaat sneller terug in balans komen.

· Vakantie: een all-in vakantie is ook wel een heel leuk idee, op het einde, uiteindelijk. Je hoeft niets te doen, alles is aanwezig. Ik prefereer een warm land met een strand en zee.